Nationale Annex

In de biologische sector is het gebruik van biologisch uitgangsmateriaal verplicht als het beschikbaar is. Tegelijkertijd biedt de Europese Regelgeving (EC 2018/848) verschillende mogelijkheden voor telers om ontheffing te krijgen voor het gebruik van gangbaar uitgangsmateriaal.

Om er voor te zorgen dat zowel het aanbod als gebruik van biologisch zaad en vegetatief uitgangsmateriaal toenemen werkt Nederland sinds 2004 met een Nationale Annex voor biologisch uitgangsmateriaal. Dit is de lijst met (sub)gewassen waarvoor geen ontheffing mogelijk is voor het gebruik van gangbaar zaad of vegetatief uitgangsmateriaal.

Expertgroepen

Bionext organiseert jaarlijks in opdracht van LVVN expertgroep bijeenkomsten. Zij hebben als taak om te beoordelen voor welke (sub)gewassen het aanbod aan biologisch zaad of vegetatief uitgangsmateriaal voldoende is om de vraag te dekken. Zijn de hoofdrassen biologisch beschikbaar en zijn er meerdere aanbieders? Dan kan de expertgroep aan het ministerie adviseren om een (sub)gewas op de Nationale Annex te plaatsen. 

Er zijn vier expertgroepen: één voor de groenteteelt onder glas, één voor de buiten groente- en aardappelteelt, één voor granen, groenbemesters en voedergewassen, en één voor vegetatief uitgangsmateriaal voor de fruit, boom en sierteelt.

Oats 3717095 1280

Zo werkt het

In de biologische landbouw is het verplicht om biologisch zaad of vegetatief uitgangsmateriaal te gebruiken, indien beschikbaar. Omdat niet van alle gewassen evenveel aanbod is, werken we met drie categorieën.

  1. Voor gewassen op categorie 1 is het aanbod voldoende om de hele markt te voorzien. Dit noemen we de Nationale Annex. Voor (sub)gewassen op deze lijst is geen ontheffing mogelijk voor het gebruik van gangbaar (niet chemisch behandeld) uitgangsmateriaal. Als biologische teler moet je dus kiezen uit het biologische aanbod.
  2. Voor gewassen op categorie 2 is het aanbod aan biologisch uitgangsmateriaal nog onvoldoende en kun je dus ontheffing aanvragen als je een ras wilt telen waarvoor geen biologisch uitgangsmateriaal beschikbaar is.
  3. Voor gewassen op categorie 3 is helemaal geen aanbod aan biologisch uitgangsmateriaal en geldt een algemene ontheffing. Wel dien je sinds 2022 als teler het gebruik van categorie 3 gewassen te registreren. Hiervoor moet je inloggen bij organicXseeds.

Hiernaast zie je een schematisch overzicht van de Nederlandse regels voor plantaardig uitgangsmateriaal. In de internationale database van OrganicXseeds staat vermeld in welke categorie het (sub)gewas is ingedeeld. 
 

> Bekijk hier het schema in het groot

Afbeelding voor projectpagina Annex

Nationale annex 2026

Op advies van de expertgroepen en met goedkeuring van het ministerie van LVVN zijn vanaf 1 januari 2026 de volgende wijzigingen in de Nationale Annex (=categorie 1) van kracht:

  • Zaaiui rood en roodschillige aardappel zijn weer toegevoegd aan de Nationale Annex omdat er voor het teeltseizoen van 2026 voldoende aanbod is van biologisch teeltmateriaal.
  • Stengelui is een klein gewas waarvoor maar van één ras biologisch zaad beschikbaar is op de database. Dit ras is daarom van categorie 1 teruggeplaatst naar categorie 2 zodat ontheffing mogelijk is voor het gebruik van niet biologisch zaad.
  • De meeste biologisch beschikbare rassen voor blauwe lupine bleken niet geschikt voor menselijke consumptie. Het subgewas “Lupine blauw voor humane consumptie” is daarom van categorie 1 teruggeplaatst naar categorie 2. 

Een overzicht van de categorie indeling van alle gewassen vind je hier

Hand met ui

Voorgenomen besluiten

Om zaadbedrijven, plantenkwekers en telers de tijd te geven om zich voor te bereiden, bekijken de expertgroepen elk jaar ook welke gewassen de komende jaren kandidaat zijn voor de Nationale Annex.

Zo heeft de expertgroep voor de bedekte teelten in oktober 2024 geadviseerd om aubergine ovaal paars vanaf november 2026 op categorie 1 te plaatsen. Het ministerie van LVVN is akkoord met dit advies.

De expertgroep voor de open groente teelt heeft in november 2025 het voornemen uitgesproken om het gewas rode kool in 2027 op categorie 1 te plaatsen. Dit gewas komt in 2026 nog wel terug op de agenda van de expertgroep.

De expertgroep voor vegetatief uitgangsmateriaal heeft het voornemen uitgesproken om plantgoed voor de volgende kleinfruit soorten per 1 januari 2027 op categorie 1 te plaatsen:

  • ribes bessen (rode en witte aalbes, kruisbes, zwarte bes en jostabes)
  • rubus vaccinium soorten (framboos, braam en hun kruisingsproducten, blauwe bosbes en cranberry)
  • vijg, vlierbes, druif, honingbes en appelbes

Ter voorbereiding van dit besluit zal in het voorjaar van 2026 een bijeenkomst worden georganiseerd met vermeerderaars, opkweekbedrijven en telers. Doel hiervan is inzicht te krijgen in vraag en aanbod voor alle ribes, rubes en overige kleinfruit soorten.

IMG 6907

ORGANICXSEEDS

Het volledige aanbod aan biologisch uitgangsmateriaal vind je op organicXseeds*. Op deze database staat ook vermeld in welke categorie de verschillende (sub)gewassen zijn ingedeeld. Ook zie je bij welke leveranciers je het teeltmateriaal kunt inkopen.

Leveranciers kunnen zelf hun beschikbare aanbod invoeren via de Routerdatabase. Deze is gekoppeld aan organicXseeds.

*De internationale organicXseeds is in de plaats gekomen van de nationale Biodatabase. Hiermee is de beschikbaarheid in Europa inzichtelijker voor zowel leveranciers als inkopers van biologisch uitgangsmateriaal.

Actueel aanbod biologisch teeltmateriaal

Interview

Hans Rozendaal is biologisch groenteteler in het ZuidHollandse Strijen. Sinds 2004 is hij actief lid van de ‘expertgroep biologisch uitgangsmateriaal voor de open groenteteelt’. Wat motiveert Hans om zich al 18 jaar in te zetten voor meer biologisch zaad?

Lees hier het interview met Hans Rozendaal
Celery 318168 1280

Nieuwe leden gezocht voor expertgroepen

Bionext zoekt telers die lid willen worden van één van de expertgroepen voor biologisch uitgangsmateriaal. Elk najaar komen deze expertgroepen bij elkaar om te bekijken voor welke (sub)gewassen het biologische aanbod voldoende is om ze op de zogenaamde Nationale Annex te plaatsen. Voor (sub)gewassen op deze lijst is geen ontheffing meer mogelijk voor het gebruik van gangbaar uitgangsmateriaal.

Er zijn vier expertgroepen: één voor de groenteteelt onder glas, één voor de buiten groente- en aardappelteelt, één voor granen, groenbemesters en voedergewassen, en één voor vegetatief uitgangsmateriaal voor de fruit, boom en sierteelt. De expertgroepen adviseren het ministerie van LVVN over de samenstelling van de Nationale Annex.

Voor de expertgroep granen, voedergewassen en groenbemesters zoeken we:

  • Een biologische veehouder met kennis van voedergewassen én een biologische akkerbouwer

Voor de expertgroep voor de buiten groente-en aardappelteelt:

  • Een biologische teler van fijne tuinbouwgewassen (sla, postelein, raapstelen e.d) én een biologische (kool) teler uit de provincie Noord Holland

Voor de expertgroep voor vegetatief uitgangsmateriaal:

  • Een teler van biologische aardbeien, frambozen en/of bessen

Interesse in een lidmaatschap van de expertgroep? 
Neem contact op met Maaike Raaijmakers via raaijmakers@bionext.nl

Bodem groeit

Demoveld: Biologische prei

De video hieronder toont het demoveld voor biologische prei. Op verzoek van de expertgroep voor biologisch uitgangsmateriaal is in 2020 dit demoveld aangelegd op proefboerderij Vredepeel. In dit demoveld zijn 13 herfst- en winterrassen opgenomen. Dit zijn allemaal preirassen die al in de biologische teelt gebruikt worden of waarvan de zaadproducenten verwachten dat ze interessant zijn voor de biologische teelt. Voor een deel van deze rassen is nu al biologisch zaad beschikbaar, voor de andere rassen komt mogelijk in de toekomst biologisch zaad beschikbaar. Bekijk de video van het demoveld hieronder. Een samenvatting van de resultaten van het demoveld leest u hier.

Leek field 694209 1280

Onderzoek: Biologisch uitgangsmateriaal voor kruiden

Stagiaire Jody Viljoen heeft in 2020 voor Bionext de Nederlandse biologische kruidenketen onderzocht om te achterhalen welk uitgangsmateriaal gebruikt wordt, waar het precies vandaan komt en wat nodig is om de doelstelling van 100% biologisch uitgangsmateriaal te halen. 

Aanbeveling
De resultaten en aanbevelingen van het onderzoek zijn in het najaar van 2020 besproken in de expertgroepen voor biologisch uitgangsmateriaal. Voor de leden van de expertgroepen heeft het verbeteren van de informatie over kruiden op de Biodatabase prioriteit. Bionext heeft samen met de NAK Tuinbouw deze aanbeveling opgepakt en werkt aan een nieuwe indeling van het kruiden aanbod op de Biodatabase. Zo moet bijvoorbeeld duidelijk zichtbaar worden voor welke toepassing het aanbod bedoeld is; voor menselijke consumptie of voor kruidenrijke graslanden. Het volledige rapport van het kruidenonderzoek met een Nederlandse samenvatting (vanaf bladzijde 6) vind je hieronder.

Onderzoek Nederlandse biologische kruidenketen
Herbs 5158631 1280

Meedoen?

Heb je vragen of opmerkingen, of wil je graag meedoen? Neem dan contact met ons op!

Maaike Raaijmakers

Maaike Raaijmakers

Advies & Belangenbehartiging

Mail mij

Meer informatie

organicXseeds | Database met de beschikbaarheid biologisch teeltmateriaal voor boeren en telers

De EU-router database | Leveranciers kunnen via deze Europese database hun aanbod plaatsen. Het aanbod uit deze database wordt doorgeplaatst op organicXseeds.

Skal-biocontrole | Regelgeving over het gebruik van biologisch uitgangsmateriaal

Bionext Project Liveseed | In dit project werkten 49 partners, uit 18 verschillende Europese landen samen aan meer biologisch uitgangsmateriaal. Binnen het project had Bionext de taak om uit te zoeken hoe de regels voor biologisch zaad zijn geïmplementeerd in verschillende Europese landen en wat nodig is om aanbod en gebruik van biologisch zaad te stimuleren. Dit project liep van 2017 tot september 2021.

Partners en financiers

Dit project wordt gefinancierd door het Ministerie van LVVN. 

Deel dit project

Andere projecten

Bio in het onderwijs 3 Project

Meer bio in het onderwijs

De overgang naar duurzame, biologische landbouw is alleen mogelijk als boeren en tuinders ook duurzaam en biologisch willen en kunnen werken. En daar is, naast heel veel andere dingen, ook kennis voor nodig. Bionext werkt vanaf 2022 samen met Aeres Hogescholen, provincies, onderzoekers van het Louis Bolk Instituut en een groot netwerk van biologische bedrijven aan meer kennis over biologische landbouw in de agrarische MBO opleidingen van Aeres Hogescholen. 
Hofweb Bio Verbeek HR 4057 Project

Geen patenten op natuurlijke eigenschappen

Patenten (of octrooien) zijn een vorm van intellectueel eigendomsrecht. Met de opkomst van genetisch gemodificeerde organismen (GGO’s) hebben patenten hun intrede gedaan in de veredeling. Bionext zet zich, samen met een brede coalitie, al sinds 2009 in voor een verbod op patenten op natuurlijke eigenschappen. Op papier met succes maar in de praktijk weten patentaanvragers dit verbod makkelijk te omzeilen. Voor bedrijven die geen gebruik maken van patenten leidt dit tot toenemende juridische onzekerheid. Voor bedrijven die wel gebruik maken van patenten leidt dit tot toenemende kosten die ze doorberekenen aan hun klanten: de boeren. Ook leidt het op termijn tot een vermindering aan rassenkeuze en genetische diversiteit. 
Hofweb April HR 26 Project

Leernetwerk bio & regeneratief

Hoe ziet een toekomst met biologische en regeneratieve landbouw eruit? Regeneratief kent - in tegenstelling tot biologisch – geen beschermd keurmerk, geen wetgeving en geen controlerende instantie. Maar we delen een gemeenschappelijke wens, én een groter belang: gezond voedsel telen, vanuit een optimaal weerbare bodem, waarbij mens en dier floreren. Waar bodemgezondheid en biodiversiteit centraal staan. En de bredere regeneratieve beweging, waar ook veel biologisch gecertificeerde boeren onderdeel van zijn, kent een drang naar innovatie die ons allemáál prikkelt. Samenwerken dus!   In dit project, dat loopt van april 2026 tot eind 2027, kunnen biologisch-regeneratieve akkerbouwers van elkaar leren; wat werkt, waar kunnen we verder bouwen en hoe kunnen we relevante best practices verder toepassen?
Verspillingsaanpak biosector Project
Voedselverspilling

Verspillingsaanpak voor de bio-sector

Het tegengaan van voedselverspilling is van groot belang. Voedselverspilling doet geen recht aan de waarde van voedsel en aan de mensen die het hebben geproduceerd, en leidt tot onnodig verlies van schaarse grondstoffen. Nederland streeft naar een halvering van de totale voedselverspilling in de gehele voedselketen in 2030 ten opzichte van 2015. Het ministerie van LVVN heeft met de Stichting Samen tegen Voedselverspilling (STV) en het Voedingscentrum een succesvolle aanpak ontwikkeld. Via deze opdracht vraagt het ministerie aan Bionext om in 2026 samen met de sector te werken aan een verspillingsaanpak. 
Bionext BR05 De Agrofotograaf HR 8 D0 A6596 Project
Boeren

Kennisdeling rondom het GLB

Vanaf 2028 loopt het huidige Gemeenschappelijk Landbouwbeleid (GLB) af en gaat het nieuwe GLB in. Nu het nieuwe GLB wordt vormgegeven, is het tijd om te evalueren op het huidige GLB en verbeteringen door te voeren die bijvoorbeeld administratieve lasten verminderen en duurzaam boeren beter belonen. Het nieuwe GLB gaat mogelijk anders ingedeeld worden dan het huidige GLB wat de nodige veranderingen met zich meebrengt.   Via dit project voor kennisdeling over het GLB houden wij de laatste ontwikkelingen van het beleid bij. We duiden wat eventuele veranderingen voor biologische boeren betekenen en gaan in gesprek met het ministerie van LVVN en RVO over de invulling van het beleid. Ook organiseren we bijeenkomsten en evenementen voor boeren om kennis en ervaring uit te wisselen. Met als uiteindelijke doel: voldoende, effectieve steun vanuit het GLB voor biologische boeren. 
Bio voor iedereen website afbeelding 3 Campagne Afgerond
Marktontwikkeling

Bio voor iedereen

Biologisch voedsel toegankelijk maken voor iedereen vraagt om meer dan alleen vraag uit de markt. Het vereist eerlijke ketenafspraken, stabiele marktomstandigheden voor boeren en een actieve regierol van de overheid. Zolang biologische producten structureel duurder zijn doordat maatschappelijke kosten van niet-biologische productie niet in de prijs zijn opgenomen, is er geen werkelijk gelijk speelveld. Door gerichte beleidsmaatregelen, langjarige ketenafspraken en duidelijke doelstellingen, zoals 15% biologisch areaal in 2030, kan biologisch voedsel uitgroeien tot een realistische keuze voor alle huishoudens. Dit project verkent welke stappen nodig zijn om die omslag mogelijk te maken.
Elahuizen 33 Project
Water

Waterparels bij bioboeren

Hoe biologische landbouw kan bijdragen aan schoner water in NederlandDe waterkwaliteit in Nederland staat sterk onder druk: slechts een klein deel van onze wateren voldoet aan de Europese normen. Tegelijkertijd groeit de behoefte aan landbouwsystemen die bijdragen aan een gezonde leefomgeving en biodiversiteit.  Biologische boeren werken elke dag aan een levendig bodem- en watersysteem. Toch ontbreekt het nog vaak aan harde data die laat zien hoe biologisch beheer bijdraagt aan schoon en levendig water. Met het project Waterparels bij Bioboeren brengen we daar verandering in. In dit project onderzoeken Natuur & Milieu, het NIOO en Bionext samen hoe biologische landbouwpraktijken invloed hebben op de kwaliteit van oppervlakte- en grondwater. Het doel: beter inzicht krijgen in de bijdrage die biologische bedrijven leveren aan schoon water, én laten zien welke praktijken het meest effectief zijn. 
Biobeurs-letters Project Afgerond
Biobeurs

Biobeurs 2026

De Biobeurs maakte in 2026 een krachtige comeback in Apeldoorn, de stad waar het allemaal begon. Op woensdag 15 en donderdag 16 april 2026 vond de beurs plaats in Omnisport Apeldoorn. Dit is vlakbij de voormalige Amerikahal, waar de eerste editie werd gehouden. De Biobeurs bracht de keten, kennis en inspiratie samen en deed dat met vernieuwde energie.De Biobeurs 2026 heeft zo’n 5.600 bezoekers getrokken. Dat aantal ligt mooi in lijn met de verwachtingen, zeker gezien de nieuwe locatie en het andere moment in het jaar. Met 160 standhouders uit de hele biologische keten en een volle zaal bij de opening zat de sfeer er meteen goed in. Zoals altijd bracht de beurs de hele sector samen: van boer tot bord, van beleid tot praktijk en van onderzoek tot retail. Lees de volledige samenvatting van de beurs hier 
Hofweb Waog HR 9080 Project Afgerond
Wet- & regelgeving

Regelingen en subsidies voor biologische boeren

De Nederlandse overheid streeft ernaar dat in 2030 minimaal 15% van het landbouwareaal biologisch is. Deze groei is belangrijk, omdat biologische boeren en tuinders een waardevolle bijdrage kunnen leveren aan de ontwikkeling van een duurzame en toekomstbestendige landbouwsector. Om dit te bereiken is het essentieel dat de biologische landbouw aantrekkelijk is voor zowel omschakelaars als voor degenen die al in de sector werkzaam zijn.
Aardappels close Overesch canon Laura 6 1 Project
Plantgezondheid

Naar een weerbare aardappelketen met robuuste rassen

Duurzame beheersing van de aardappelziekte Phytophthora blijft een grote uitdaging voor Nederlandse aardappeltelers. In 2023 en 2024 waren de weersomstandigheden zo extreem dat veel biologische telers – ondanks de teelt van robuuste rassen - geen of veel minder opbrengst hadden dan gebruikelijk. Voor het behoud van het areaal biologische aardappelteelt zijn daarom aanvullende teeltmaatregelen en ketenafspraken nodig die de opbrengst en leveringszekerheid voor biologische telers vergroten. Daarnaast is verbetering van het resistentiemanagement noodzakelijk om het beperkte aantal resistentiegenen te behouden voor de toekomst. Aardappeltelers die voldoen aan de normen van het On the way to PlanetProof keurmerk willen graag voorop lopen in verduurzaming van de gangbare aardappelteelt. De teelt van robuuste rassen met een verbeterde resistentie tegen Phytophthora kan hieraan een belangrijke bijdrage leveren. Om de acceptatie en bekendheid van robuuste rassen in de gangbare aardappelketen te vergroten is het essentieel dat telers, afnemers en consumenten bekend zijn met de eigenschappen van deze rassen. Daarnaast zijn ketenafspraken nodig om de vraag naar robuuste rassen te vergroten.  
Meisje met krat Project Afgerond
Marktontwikkeling

Biologische Regio's

Aantrekkingskracht van ‘lokaal voedsel’ is voor een grote groep consumenten heel sterk. Betrokkenheid bij lokale ketens op regionaal of provinciaal niveau blijkt uit drukbezochte fietsroutes langs voedselproducenten en pluktuinen. Maar ook uit de populariteit van lokaal gebrouwen biertjes, en succesvolle afzet van regionale producten in lokale horeca/restaurants. Door te werken aan een versterking van lokale of regionale initiatieven, waarbij biologisch voedsel sterker gekoppeld wordt aan de regio waarin het geproduceerd en verwerkt worden, kan een succesvolle ontwikkeling van ‘Bio Regio’s’ bijdragen aan een duurzamere landbouw.
Hofweb April HR 56 1 Project
Boeren, Melkvee

Extensiveringsregeling

In Nederland kennen we 162 Natura 2000-gebieden. Een groot deel van deze natuurgebieden is aangemerkt als stikstofgevoelig. De overheid wil de stikstofemissies in de buurt van Natura 2000-gebieden verminderen en geeft daarom subsidie aan melkveebedrijven die in deze gebieden gevestigd zijn om hun stikstofexcretie te verlagen. Dit noemen we de extensiveringsregeling. 
Biodiversiteit3 web Project Afgerond
Natuurinclusief

Natuurinclusief en biologisch

Hoe natuurinclusief is de biologische sector al? Welke natuurinclusieve maatregelen kunnen er in diverse deelsectoren binnen de biologische sector nog genomen worden? In februari 2024 is het tweejarige project ‘Natuurinclusieve doorontwikkeling van de biologische landbouw in Nederland’ gestart. Het project wordt gefinancierd door het ministerie van LVVN en uitgevoerd door projectpartners Bionext, Biohuis en Louis Bolk Instituut. In december 2025 werden de resultaten van het onderzoek gepresenteerd. 
Hofweb Warmonderhof HR 0129 Project
Boeren

Omschakelen

Biologische bedrijfsvoering iets voor jou? De consumentenvraag naar biologische producten groeit al jaren. Het biologisch areaal groeit maar langzaam mee. Ben jij starter of denk je erover om om te schakelen naar biologische landbouw? Dan vind je op deze pagina informatie om te kijken of biologisch bij je past.
Spider 985844 1280 Project Afgerond
Innovatie

Innovatiemakelaar

Bionext is een van de innovatiemakelaars in de topsector Agri en Food en een van de twee op het thema 'klimaatneutraal'. We ondersteunen (groepen van) ondernemers bij het oplossen van hun kennisvragen op allerlei manieren. Dat kan variëren van het helder krijgen van de vraag, het organiseren van workshops rondom een nieuw thema, het samenbrengen van ondernemers, tot het helpen opstellen van onderzoeksideeën.
021b5122ba266a341260d3bb254478811688015b Project Afgerond
Boeren

Ammoniak emissies uit varkens

Dit project richtte zich op de biologische varkenshouders in Nederland en is geïnitieerd door de Vereniging biologische Varkenshouders. 65% van de biologische varkenshouders in Nederland is hierbij aangesloten..Maatwerk in ammoniakreductieAmmoniakemissiereductie in de biologische varkenshouderij is maatwerk: er is geen bedrijf of stal hetzelfde. In dit project ontwikkelde Bionext samen met de VBV praktische handvaten zoals een leaflet stalkaart die geproduceerd is, en een inspirerende video met voorbeelden uit vijf biologische varkensbedrijven. Daarmee kan elk biologisch varkensbedrijf maatwerkoplossingen vinden. Zo kan op bedrijfsniveau een persoonlijke bijdrage geleverd worden aan de vermindering van ammoniak emissie, en oplossingen voor het stikstofprobleem. Dit in de context van de biologische varkenshouderij waarin andere duurzaamheidsdoelen als dierenwelzijn, ecologie en gezondheid al op een hoog niveau (wettelijk) geborgd zijn. Welke maatregel(en) passen op jouw bedrijf?
Rectangle Copy 15 2024 09 11 103527 gofz 57e004ae914adc1e93d3a843cf769834 Project Afgerond
Boeren

Diversiteit in teelt

DiverIMPACTS was een Europees onderzoeksproject met 34 internationale partners. Binnen het project zijn de voordelen van diversiteit op de akker onderzocht. En er is gekeken hoe deze diversiteit in de hele keten verwaard kan worden.In het project zijn er op meerdere niveaus resultaten: op allerlei plekken in Europa zijn veldproeven gedaan op onderzoeksbedrijven, deze leveren lokale resultaten op die nuttig zijn voor de boer. En deze resultaten worden ook weer toegevoegd aan de mondiale kennisbasis waarmee we trends kunt laten zien over de gunstige en minder gunstige effecten gewasdiversiteit, bv. als ondersteuning voor beleid.
111f40d84fc1f4b8a6990a781b1f587a0a0deab1 Project Afgerond
Boeren

LIVESEED

Dit project liep van 2017 tot september 2021.In dit Horizon2020 project werkten 49 partners, uit 18 verschillende Europese landen samen aan meer biologisch uitgangsmateriaal. Binnen het project had Bionext de taak om uit te zoeken hoe de regels voor biologisch zaad zijn geïmplementeerd in verschillende Europese landen en wat nodig is om aanbod en gebruik van biologisch zaad te stimuleren.Eind 2035 moeten alle biologische boeren in Europa 100% biologisch zaad gebruiken. Als we kijken naar welke acties nodig zijn om tot 100% te komen is een ding zeker: er zijn meer producenten nodig van biologisch zaad. Onderstaande video “Strategies for the production of organic vegetable seeds” laat het verhaal van 4 Nederlandse zaadbedrijven zien die al succesvol aan de slag zijn met de productie van biologisch zaad.
Ff4903187fdaa9df67198bc610fb006f1a551109 Project Afgerond

Varkens naar buiten

Een cruciaal onderdeel van de biologische veehouderij is de buitenuitloop en de weidegang voor het vee. Dit draagt bij aan de diergezondheid en aan het dierwelzijn omdat ze hun natuurlijk gedrag beter kunnen uitoefenen. Diverse ontwikkelingen in de politiek en maatschappij hebben geleid tot vragen over het buitenzijn van dieren en wat de effecten hiervan zijn met betrekking tot fijnstof, emissies en volksgezondheid. Ook de dreiging van een Afrikaanse Varkens Pest uitbraak bracht onrust in de sector.Dit project had als doel de risico’s van het buitenhouden van dieren (in het geval van dit project specifiek varkens) in kaart te brengen en mogelijke oplossingen te verzamelen.
B7d2200b4f814b9008054a88592b2384ab5ac12b Project Afgerond
Kringlooplandbouw

Gesloten kringlopen

Het ideaalplaatje van de biologische sector is een zoveel mogelijk gesloten kringloop op regionale schaal, idealiter worden alleen duurzame/biologische inputs gebruikt. Op dit moment worden in de Nederlandse biologische landbouw echter nog gangbare meststoffen aangevoerd en biologische grondstoffen zoals veevoer geïmporteerd. Op basis van een onderzoek uit 2012 is in overleg met sector, LNV en Skal besloten het verplichte percentage A meststoffen op 65% te stellen, op basis van stikstof. Hierbij was het idee om de ontwikkeling te monitoren en te werken aan een stijging van dat percentage.Na het onderzoek uit 2012 was geen nieuw onderzoek gedaan waardoor de vraag of dit percentage verder omhoog kan, lastig te beantwoorden was. Het ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit heeft Bionext opdracht gegeven om te onderzoeken of de biologische kringloop verder te sluiten is en of het verplichte percentage A meststoffen kan stijgen.
24aa294f40c0e71b34dafeae60321d572b6272af Project Afgerond
Wet- & regelgeving

Grip op gangbare inputs in biologische landbouw

De principes van biologische landbouw zijn helder: alles wat het bedrijf opkomt moet van biologische herkomst zijn. De wetgeving laat echter ruimte voor het gebruik van gangbare inputs. Dat is zo geregeld omdat niet alle grondstoffen die een boer nodig heeft altijd biologisch beschikbaar zijn.In dit project is onderzocht hoe groot de schaal is waarop gangbare inputs gebruikt worden in de biologische landbouw en wat de risico's zijn van het gebruik ervan. Om dat te bepalen, zijn op verschillende bedrijven monsters van gebruikte inputs genomen en geanalyseerd. Ook zijn er bijeenkomsten geweest en is een informatiebulletin verspreid om boeren meer bewust te maken van de residuen die ze mogelijk inslepen op hun bedrijf.
Savoy cabbage 7102903 1280 Project Afgerond

Biologisch IPM-systeem

Uitgangspunt van de biologische sector is te werken aan een robuust systeem. Voor de plantaardige teelt betekent dat o.a. zo weinig mogelijk gebruik van gewasbeschermingsmiddelen. Voor sommige gewassen, bijvoorbeeld koolgewassen is dat moeilijk. Kennis en handelingsperspectief is niet altijd beschikbaar en de neiging bestaat om een vervangingsstrategie toe te passen, men kiest een natuurlijk middel als vervanging van een chemisch-synthetisch middel. Binnen dit project werken wij aan kennisverspreiding van de biologische IPM praktijk en ontwikkelen we een onderzoeksprogramma gericht op het vullen van de kennislacunes bij de systeemaanpak.
Vegetables 3483075 1280 Project Afgerond

Agri meets Design

Eén van de uitdagingen van de biologische sector is het voorop blijven lopen in de duurzaamheidsdiscussie. Steeds vaker verwachten consumenten dat het biologische product ook lokaal geproduceerd is. Kan de biologische sector al deze verwachtingen waarmaken? Drie verschillende ondernemers gingen samen met kunstenaars opzoek naar het antwoord op de vraag: Hoe lokaal is lokaal eigenlijk bij biologisch?
Rooster 4270243 1280 Project Afgerond
Boeren

Dubbeldoelkippen: kip (m/v) met toekomstperspectief?

Iedere leghen heeft een broertje dat als bijproduct wordt beschouwd. De fokkerij voor legpluimvee focust zich volledig op eiproductie. De broederhanen van deze leghennen hebben daardoor weinig genetische aanleg voor een sterke bespiering en zijn daarmee vrijwel ongeschikt voor de productie van vlees.De algemeen gangbare praktijk in de Nederlandse pluimveehouderij is veelal nog dat deze broederhanen als ééndagshaantjes kort na uitkomst uit het ei worden vergast, tussen de 40 en 45 miljoen haantjes per jaar in Nederland. Dit stuit echter maatschappelijk op ethische bezwaren en ook de biologische sector heeft hier vanuit haar uitgangsprincipes moeite mee, maar heeft nog geen beste oplossing voorhanden. Zie hier het standpunt van de sector.Dubbeldoelkippen hebben het voordeel dat ze, naast het leggen van eieren, ook goed bevleesd zijn. De broederhanen van dubbeldoelrassen vertegenwoordigen daardoor zelf een hogere economische waarde. Daar staat tegenover dat de hennen minder eieren leggen en meer voer eten. Om dit verder te ontwikkelen is nog veel behoefte aan kennis. Bijvoorbeeld over de voerbehoefte en passende gehaltes en met welke grondstoffen dat ingevuld kan worden, waardoor de voerkosten mogelijk gedrukt kunnen worden.
Fresh 2386786 1280 Project Afgerond
Klimaat

Carbon farming

De bodem speelt een belangrijke rol bij het zoeken naar oplossingen voor het klimaatprobleem. Door het vastleggen van koolstof in de bodem vormen boeren een deel van de oplossing van het klimaatprobleem. Tegelijkertijd is een bodem met veel organische stof weerbaarder tegen klimaatextremen. Bionext voert samen met het ZLTO en Duitse, Belgische en Noorse partners het Carbon Farming project uit.
Calf 829430 1280 Project Afgerond
Boeren

Groene Lijsten voor natuurlijke middelen

Het uitgangspunt van biologische dierlijke productie is het werken met weerbare dieren die goed in balans zijn met hun omgeving. Hiermee ligt de focus sterk op het voorkomen van ziektes. Een kundig management van de veehouder staat aan de basis om dieren gezond te houden. Daarbinnen worden middelen (producten) ingezet ter bevordering van de weerbaarheid van de dieren, verbetering van de hygiëne, bestrijding van plaagdieren en preventie en genezing van ziekten en/of besmettingen. In de biologische sector ligt de focus op het gebruik van natuurlijke middelen.Groene LijstenBionext heeft in samenwerking met Platform Natuurlijke Veehouderij en WFSR de Groene Lijsten samengesteld. Op deze Groene Lijsten kunnen veehouders en dierenartsen in één oogopslag zien welke natuurlijke middelen toegestaan zijn in de biologische sector, en waar ze voor ingezet kunnen worden. U kunt ze hieronder gratis downloaden:Groene Lijst MelkveeGroene Lijst MelkgeitenGroene Lijst Pluimvee
Afbeeldingen website Project
Belangenbehartiging & lobby

TP Organics

De Europese Commissie vindt kennis en onderzoek belangrijk en geeft er veel geld aan uit. De Commissie luistert naar adviezen van het bedrijfsleven over waar dat onderzoek over moet gaan. Dat bedrijfsleven heeft zich verenigd in een stuk of 40 groepen. Die heten technology platforms. Er is er ook een voor de biologische sector: TP organics. Bedrijven, NGO’s en onderzoeksinstituten in heel Europa kunnen lid worden van dit platform. Het Louis Bolk Instituut en Wageningen UR zijn bijvoorbeeld lid. Bionext heeft een bijzondere rol, ze  is een nationaal platform van TP Organics. We praten mee over de aanbevelingen die TP Organics opstelt en delen informatie van TP Organics met onze leden. Ieder jaar in november organiseert TP Organics de Organic Innovation Days. Twee dagen in Brussel vol informatie en inspiratie.TP Organics publiceert bijvoorbeeld een lijst met prioriteiten voor het EU onderzoeksprogramma 2025 – 2027. Die kun je hieronder lezen.  
Wheat 228726 1280 Project Afgerond
Kringlooplandbouw

Ketenontwikkeling voor tarwe-veldboon in mengteelt

De vraag naar lokaal geteelde plantaardige eiwitten neemt toe. Zowel vanuit de veevoersector als voor de humane keten. Niet alleen voor de productie van vleesvervangers, ook vanuit de bakkerijsector is er belangstelling. Bijvoorbeeld voor de ontwikkeling van nieuwe concepten zoals eiwitrijk brood. Tegelijkertijd is er een groeiende behoefte aan meer diverse en klimaat-robuuste teeltsystemen. Mengteelt past heel goed in deze trend.Voor Nederland blijkt mengteelt van tarwe-veldboon veelbelovend. Het is een combinatie met goede onkruid onderdrukkende eigenschappen, die rust, herstel en stikstof aan de bodem geeft. Deze mengteelt geeft bovendien een hogere opbrengst dan mono teelten op dezelfde teeltoppervlakte, en een tot 2% hoger eiwitgehalte in de tarwe. Het belangrijkste knelpunt voor een succesvolle mengteelt zit in de afzetketen, die gewend is aan homogene producten. Scheiden van het geoogste product is wel mogelijk maar kostbaar.DoelstellingHet doel van dit tweejarig project is om akkerbouwers met geïnteresseerde ketenpartijen te verbinden en de afzet van gemengd tarwe-veldboon product op gang te brengen. Zowel richting de dierlijke als de humane keten.
F0d17fb78a79b1268fa333d922b27dfd3e57ea69 Project Afgerond

Omschakelen naar biologische akkerbouw in Zeeland

De provincie Zeeland staat voor een aantal grote opgaves in relatie tot landbouw en natuur om de vitaliteit van de sector ook voor toekomstige generaties te behouden. De biologische landbouw biedt een ontwikkelrichting met perspectief voor de opgaves die er liggen. Het aandeel biologisch landbouw blijft in Zeeland echter achter bij het landelijk gemiddelde. Is er ruimte voor meer biologische landbouw in Zeeland en wat zijn de barrières?
Miscanthus 5128316 1280 Project Afgerond
Kringlooplandbouw

Koplopers in Kringlooplandbouw

Hoe kunnen we als biologische sector de kringloop verder sluiten? En wat is daarvoor nodig? Binnen het 'Koplopers in Kringlooplandbouw'-project deden we 3 jaar lang onderzoek om dit uit te zoeken. Samen met boeren, wetenschappers en het bedrijfsleven keken we naar: biologische mest, strooisel en regionaal veevoer. De uitkomsten van dit project lees je in het magazine.Het project Koplopers in Kringlooplandbouw (KIK) is opgezet in samenwerking met Biohuis.
Apple blossom 1368187 1280 Project
Belangenbehartiging & lobby

Biologisch en het nieuwe GLB (2022 - 2027)

Sinds 2023 geldt het nieuwe Gemeenschappelijk landbouwbeleid (GLB). Het doel van het GLB is de laatste jaren ingrijpend aan het veranderen, en dit heeft grote gevolgen voor de praktijk. Waar het GLB oorspronkelijk in het leven was geroepen om de voedselproductie te stimuleren en daarmee de winkelprijs laag te houden, wordt het nu meer en meer gebruikt om boeren te stimuleren om te verduurzamen.Biologische bedrijven hebben een hogere biodiversiteit, blinken uit in duurzaam bodembeheer en hebben een aantoonbaar lagere ammoniakemissie. De biologische sector kan daarom een belangrijk instrument zijn om deze nieuwe GLB doelen te behalen.Het doel van dit project is om te bepalen hoe het nieuwe GLB biologisch kan stimuleren in Nederland en hoe biologische boeren effectief gebruik kunnen maken van het nieuwe GLB.
Black tailed godwit 7086064 1280 Project Afgerond
Natuurinclusief

Boerenlandvogelzuivel

Biodiversiteit begint met de bodem: veel beestjes in de bodem (bacteriën, schimmels, regenwormen etc) zorgen voor voedsel voor dieren die leven op de bodem. Bodemleven staat aan het begin van voedselketen. Door geen kunstmest en pesticiden te gebruiken en erg terughoudend te zijn met antibiotica, wordt bodemleven minder belast door bio boeren. Dit zijn maatregelen die vastgelegd zijn in regelgeving, maar veel bio boeren willen nog een stap verder gaan, omdat een gezonde, levende bodem de basis is onder hun bedrijf. Ze nemen aanvullende maatregelen, zoals ontwikkeling van kruidenrijke graslanden en het integreren van bomenrijen en heggen op en rond hun erf.De biologische en biodynamische boeren van Weerribben Zuivel en Zuiver Zuivel zorgen samen met Vogelbescherming Nederland voor bloemrijke weides vol vlinders en bijen, waarin niet alleen hun koeien heerlijk kunnen grazen maar ook de kenmerkende Nederlandse boerenlandvogels en hun kuikens goed gedijen. Via dit project worden boerenlandvogels optimaal beschermd op de velden en erven van de boeren van Weerribben Zuivel en Zuiver Zuivel.
IMG 5743 Project Afgerond
Marktontwikkeling, Promotiecampagne, Boeren

Robuuste rassen voor een toekomstbestendige aardappelsector

De aardappelschimmelziekte Phytophthora Infestans is een grote uitdaging voor Nederlandse aardappeltelers. Robuuste rassen zorgen door ziekteresistentie of vroegheid voor meer opbrengstzekerheid voor biologische telers en een sterke vermindering in middelengebruik in de gangbare teelt. Voor een succesvolle en duurzame introductie van de robuuste rassen, betrekken we in dit project de gehele keten, van kweker tot supermarkt. Het doel van het project  is een volledige transitie naar robuuste rassen in de biologische aardappelsector. Bionext faciliteert dit proces in samenwerking met ketenpartijen, adviseurs en onderzoekers, middels de aanleg van demovelden, het ontwikkelen en verspreiden van informatie over resistentiemanagement en het monitoren van ketenafspraken.
Aardappels in hand Campagne
Marktontwikkeling

Biologische hutspot: dat smaakt naar meer!

Doel van het project 'Hutspot' is om het binnenlands marktaandeel van in Nederland geteelde biologische aardappel, ui en peen aanzienlijk te vergroten door middel van innovatie in samenwerking. Dit willen we bereiken door een landelijke organisatie voor biologische akkerbouwers uit te werken (Bioplant). Daarnaast richt het project zich op het stimuleren van innovatie in de veredeling, teelt en bewaring van aardappel, ui en peen. Een ander belangrijk onderdeel is het opbouwen van nieuwe, langlopende samenwerkingen binnen de keten, die reiken tot en met de retail.
Eten 2 websmall Campagne Afgerond
Horeca & catering

Kansen voor bio in de horeca

Horeca-ondernemers zijn vaak op zoek naar manieren om hun menu duurzamer te maken; een groot deel van de consumenten in out-of-home & foodservice vraagt daar ook om. Meer biologische ingrediënten op de kaart zetten, is één van de manieren voor de horeca om verder te verduurzamen.Wanneer bijvoorbeeld alle zuivel in een bepaalde restaurantketen biologisch zou worden, zou je de marktontwikkeling van bio een flinke boost geven. Een mooie kans voor biologisch! Ook het ministerie van Landbouw ziet die kansen. In het Actieplan (2022) wordt de ambitie uitgesproken om biologisch in de horeca stevig te laten groeien.Uit vervolgonderzoek dat FSIN (FoodService Institute Nederland) in opdracht van het ministerie uitvoerde, bleek een van de grootste drempels voor méér bio in de horeca: gebrek aan kennis. Daar gaan we mee aan de slag!Bionext organiseert op verzoek van het ministerie verschillende werkbezoeken voor horeca-ondernemers in de periode juni-oktober 2024. Hiermee hopen we vooral te inspireren, door deelnemers letterlijk laten proeven van biologische landbouw. Een kennismaking tussen horeca/foodservice, en onze levendige sector: kom mee de bio-boer op!
Lilac wonder John Huiberts Project Afgerond
Sierteelt

Kennisplatform voor de biologische sierteelt

Bionext zet zich in voor een groei van de biologische sierteelt. Daarbij richten we ons vooral op het vergroten van de kennis over de biologische sierteelt en op het verbeteren van de samenwerking in de keten. Daarnaast adviseert Bionext bedrijven die overwegen om te schakelen naar de teelt van biologische bloembollen, bloemen, bomen of (pot)planten.
Keurmerk 3 Project Afgerond
Consumenten

De biologisch keurmerk website

In 2023 heeft Bionext de website biologisch-keurmerk.nl gelanceerd. Op deze website is uitgebreide en betrouwbare informatie te vinden over biologisch, specifiek voor consumenten. Ook is er een handige toolkit voor ondernemers beschikbaar die helpt met het overbrengen van de boodschap van biologisch op de consument. Benieuwd geworden naar de website?
Gele tulpen Project Afgerond
Belangenbehartiging & lobby

Bio-ondernemerscoach (Noord-Holland)

Het doel van dit project is het coachen van agrariërs in de provincie Noord Holland die hun bedrijfsvoering willen verduurzamen en daarbij overwegen om de transitie te maken naar de biologische landbouw.Een tweede doel is het coachen van boeren die reeds biologisch gecertificeerd zijn en op zoek zijn naar manieren om de natuurwaarde en biodiversiteit op hun bedrijf verder te vergroten.
Rectangle Project Afgerond
Klimaat

Biologisch voor het klimaat

De biologische sector, handel en verwerking onderschrijft de urgente taak die iedere sector heeft wat betreft het tegengaan van klimaatcrisis. In de landbouwsector is koolstofvastlegging een onderdeel van deze taak. Essentieel is het om ook de uitstoot van de landbouw mee te nemen in de klimaatdoelstellingen van deze sector. De biologische sector heeft de afgelopen jaren ervaring opgedaan met Carbon Farming (zie hieronder) en ziet het als volgende stap om de opgedane kennis over koolstofopslag in het bredere perspectief van klimaatvriendelijke landbouw te plaatsen.
D69970649fd4c89b11abff353ff27a1a200e6f31 Campagne Afgerond

Boerenkansen: Kringlooplandbouw voor jonge boeren

Jonge agrariërs enthousiast maken over kringlooplandbouw: dat is het doel van het project 'Boerenkansen'. Om dit te bereiken, ontwikkelden we samen met de NAJK een programma met workshops, webinars en bedrijfsbezoeken voor jonge boeren.- Dit project is inmiddels afgelopen, je kunt helaas geen workshops meer volgen -
1b7cb07a52e20df7fe5d1a1012524c9b1fe6a3ae Project Afgerond
Melkvee

Meer biologisch melkvee in Gelderland

Provincie Gelderland staat voor een aantal grote opgaves in relatie tot landbouw en natuur, zoals het terugdringen van de stikstofuitstoot en het behoud en herstel van biodiversiteit. In het kader van verduurzaming van het landbouwbeleid wil ze biologische landbouw en voeding stimuleren. Biologisch is voor de provincie een logische keuze, omdat de eisen voor biologische landbouw duidelijk omschreven zijn in de wet.DoelstellingDe provincie Gelderland wil melkveehouders ondersteunen om biologisch te worden. Hiervoor wil ze enerzijds de vraag naar biologische zuivel onder consumenten stimuleren en anderzijds een zo groot mogelijke groep melkveehouders bereiken om te kijken onder welke voorwaarden zij bereid zouden zijn om om te schakelen naar biologisch en/of biologische productiemethodes in te zetten. Daarnaast wil de provincie biologische melkveehouders stimuleren om zich te blijven ontwikkelen.
25b1993192c493b5a90d6d4d384450030d084e6b Campagne
Gentech

Gentech

Wij zetten ons in voor de keuzevrijheid van de biologische sector. Zodat een gentechvrije landbouw en voedsel mogelijk blijft en de biologische sector gentechvrij kan blijven. Samen met IFOAM OE pleiten we in Nederland en Europa daarom voor regulering van nieuwe veredelingstechnieken zoals Crispr-Cas. Technieken die vrijgesteld worden van de GGO wetgeving hoeven namelijk niet geëtiketteerd te worden en zijn daardoor voor de biologische sector veel moeilijker buiten de deur te houden.
RZNL230201 035 Nudging Bio met bronvermelding Rijk Zwaan 22 Campagne Afgerond
Consumenten, Marktontwikkeling, Promotiecampagne

Organic in Europe: part of the solution

De mooiste boodschap is bio: als we allemaal iets vaker biologische boodschappen kopen, zorgen we samen voor een mooiere wereld. Met meer bloeiende natuur, een vruchtbare bodem, meer dierenwelzijn en een groene toekomst voor ons allemaal. Dat is de boodschap van een driejarige EU-campagne die zich richt op het stimuleren van de verkoop van biologische producten, alsook het verbeteren van de herkenbaarheid van en het vertrouwen in het Europese biologisch keurmerk (het groene ‘blaadje’). Om mensen tijdens het boodschappen doen een duwtje in de goede richting te geven, speelt een groot deel van de campagne zich af op en rondom de winkelvloer.